สูตรเดียวที่ต้องจำ
ขนาดรูนำ = ขนาดเกลียว − พิตช์
ตัวอย่าง M8 เกลียวหยาบมีพิตช์ 1.25 มม. → 8 − 1.25 = 6.75 ≈ 6.8 มม. เท่ากับค่ามาตรฐานที่ใช้กันทั้งโรงงาน สูตรนี้ให้ความลึกเกลียวราว 75–80% ของเกลียวเต็ม ซึ่งเป็นจุดที่ได้ความแข็งแรงเกือบเท่าเกลียวเต็มแต่แรงบิดตอนต๊าปลดลงชัดเจน — เกลียวลึก 100% ไม่ได้แข็งแรงขึ้นมากพอที่จะคุ้มกับความเสี่ยงต๊าปหัก
ตารางรูนำ เกลียวหยาบ M3–M20
| เกลียว | พิตช์ (มม.) | ดอกสว่านที่ใช้ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| M3 | 0.50 | 2.5 | ขนาดที่ต๊าปหักบ่อยที่สุด ใช้ต๊าปคมใหม่เสมอ |
| M4 | 0.70 | 3.3 | — |
| M5 | 0.80 | 4.2 | — |
| M6 | 1.00 | 5.0 | ตัวเดียวที่คิดในใจง่ายที่สุด |
| M8 | 1.25 | 6.8 | ขนาดที่ใช้มากที่สุดในงานทั่วไป |
| M10 | 1.50 | 8.5 | ระวังจำสับสนกับ 9.0 |
| M12 | 1.75 | 10.2 | บางตารางใช้ 10.3 ได้เหมือนกัน |
| M14 | 2.00 | 12.0 | — |
| M16 | 2.00 | 14.0 | — |
| M20 | 2.50 | 17.5 | แรงบิดสูง ต๊าปด้วยเครื่องปลอดภัยกว่าต๊าปมือ |
เกลียวละเอียด (fine) ใช้สูตรเดียวกัน: M8×1 → 7.0 · M10×1.25 → 8.8 · M12×1.5 → 10.5 · M16×1.5 → 14.5 — และในวัสดุเหนียวอย่างสแตนเลส ช่างหลายโรงเผื่อรูนำใหญ่ขึ้น 0.1 มม. เพื่อลดแรงบิด ยอมให้เกลียวตื้นลงเล็กน้อยแลกกับต๊าปไม่หัก
เลือกดอกสว่านและดอกต๊าปให้ตรงวัสดุ
| วัสดุ / ลักษณะรู | ดอกเจาะนำ | ดอกต๊าป | เหตุผล |
|---|---|---|---|
| เหล็ก S45C / SS400 รูทะลุ | NACHI HSS | ฟันตรง | เศษหักเป็นท่อนและไหลลงล่างได้เอง ฟันตรงพอและถูกกว่า |
| สแตนเลส SUS304 / 316 | NACHI HSS-Co | ฟันเลื้อย | สแตนเลสสะสมความร้อนที่คม ต้องใช้เกรดโคบอลต์ และเศษเหนียวต้องถูกดึงขึ้นทางปากรู |
| อลูมิเนียม / ทองเหลือง | NACHI HSS | ฟันเลื้อย | เศษเหนียวอุดร่องเร็ว ฟันเลื้อยพาเศษออกดีกว่า |
| รูตัน (blind hole) ทุกวัสดุ | ตามวัสดุด้านบน | ฟันเลื้อย | เศษไม่มีทางออกด้านล่าง ถ้าใช้ฟันตรงเศษจะอัดก้นรูแล้วดันต๊าปหัก |
| เหล็กชุบแข็ง HRC50 ขึ้นไป | — | ใช้ดอกกัดเกลียวแทน | ต๊าปแทบทำไม่ได้ในวัสดุแข็ง ทำเกลียวหลังชุบด้วยดอกกัดเกลียวคาร์ไบด์บน CNC |
ก่อนต๊าปทุกครั้งให้ลบมุมปากรูด้วยดอกเจาะนำศูนย์ (spot drill) — ช่วยให้ต๊าปเข้าตรงตั้งแต่ฟันแรกและกันปากรูบวมจนน็อตนั่งไม่สนิท
ปัญหาที่เจอบ่อย
ต๊าปหักคารู
เรียงตามความถี่ที่เจอจริง: รูนำเล็กกว่าตาราง · เศษอัดก้นรูตันเพราะใช้ต๊าปฟันตรง · ต๊าปมือเอียงไม่ตั้งฉาก · ต๊าปทื่อแล้วยังฝืนใช้ต่อ ทั้งสี่ข้อแก้ได้ก่อนเกิดทุกข้อ
เกลียวหลวม น็อตคลอน ขันแล้วรูด
รูนำใหญ่เกิน — มักเกิดจากดอกสว่านทื่อหรือคมสองข้างไม่เท่ากันจนเจาะออกมารูโตกว่าขนาดดอก วัดรูจริงด้วยเกจก่อนโทษตัวต๊าป
รูตันต๊าปได้ไม่ลึกพอ
ปลายต๊าปมีช่วงเรียว (chamfer) ที่ยังตัดเกลียวไม่เต็ม ต้องเจาะรูให้ลึกกว่าความลึกเกลียวที่ต้องการอย่างน้อย 3–5 พิตช์ ไม่ใช่เจาะพอดีความลึกเกลียวในแบบ
งานเกลียวเยอะ หรือต๊าปหักบ่อย
โรงงานที่ต๊าปมือวันละหลายร้อยรูจะเจอสองต้นทุนที่ไม่ค่อยถูกนับ คือของเสียจากเกลียวเอียงและเวลาที่เสียไปตอนต๊าปหัก ทางแก้ที่ลูกค้าเราใช้จริงมีสามทาง
- เครื่องต๊าปเกลียวออโต้ M3–M36 เกลียวตั้งฉากทุกรู แรงสม่ำเสมอ ลดของเสียจากการต๊าปมือ — ดูคลิปหน้างานจริงที่โรงงานเทพประธานพรการช่างได้ที่หน้าแรก
- ดอกกัดเกลียวคาร์ไบด์ สำหรับชิ้นงานแพง รูตัน หรือวัสดุแข็ง ถ้าทูลส์หักก็เขี่ยเศษออกได้ ชิ้นงานไม่ทิ้ง
- ลับดอกสว่านให้คมอยู่เสมอ ดอกทื่อคือต้นเหตุของรูโตและรูเบี้ยวที่ทำให้เกลียวเสียตั้งแต่ก่อนต๊าป เครื่องลับ SHAWN ZD-X20 คืนมุมปลายและความยาวคมสองข้างให้เท่ากัน ลับ D4–D20 ได้เอง
ดอกสว่าน NACHI และดอกต๊าป NACHI HSS-E ของแท้มีสต๊อกในไทย ส่ง 1–2 วัน ออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ เอาดอกทื่อของโรงงานมาทดลองลับฟรีที่ศูนย์เดโมสมุทรสาครได้ — นัดวันหรือขอใบเสนอราคาทางไลน์ @qdttools หรือโทร 098-907-9855